Kongresua

Hizkuntzetatik jalgitzen ari den mundua

2026ko irailaren 23tik 26ra, Euskal Herriak etxea emango dio Biziberritzen ari diren hizkuntza komunitate gutxituen Nazioarteko Kongresuari. Hizkuntzetatik jalgitzen ari den mundua leloa daraman kongresuak helburu du munduko hizkuntza komunitate ezberdinak biltzea, biziberritze-diskurtsoen inguruan gogoeta egin eta hizkuntzen biziberritzearen inguruko diskurtsoak mundu mailan eta modu eraldatzailean kokatzeko.

Beraz, lau egunez, mundu mailako adituak, aktibistak eta artistak bilduko dira Bilbo, Irun eta Hendaia artean. Eta, aurreko bi faseetan (diagnostikoan eta sozializazioan) bildutako irakaspen, diskurtso eta esperientziak erdigunera ekarriko dira, egitarau oparo baten bidez, hitzaldi, mahai-inguru, tailer eta eskaintza artistiko-kulturalak uztartuz.

Irai. 23 – Euskalduna jauregia · Bilbo

16:40-17:10

Hitzaldia

Hizkuntzak biziberritzeko kontakizunez hausnartzen duen BIHAR egitasmoa

Xan Aire Hasket
(Euskal hiztun-komunitatea / Plazara Kolektiboa)
17:10-18:40

Mahai-ingurua

Zergatik da premiazkoa kontakizun berriak edo berrituak bilatzea, aktibatzea eta hedatzea?

Moderatzailea: Irati Amondarain Labayen (Garabide Elkartea) / Miriam Viviana Gonzalez Garzón (Plan de Vida Proyecto Nasa, Garabide) / Albert Badosa Roldós (katalana / HIGA- GLiDi), / Andichi Chahid (Tarifit,Tamazight / Adlis Amaziɣ)

Euskalduna jauregia · Bilbo

Irailak 23

Irailak 24

09:30-10:15
ira. 24

Hitzaldia

Hizkuntzak biziberritzeko nazioarteko egungo diskurtsoak (diagnostikoaren gakoak)

Belen Uranga (Soziolinguistika Klusterra), 2.Paula Laita (Soziolinguistika Klusterra)
10:15-10:30
ira. 24

Jokaldi umoristikoa

Hizkuntzen biziberritzea ikuspegi zorrotz, xarmagarri eta dekalatu batekin lantzeko momentu irringarria.

Maryse Urruty, Itzuli konpainia (Baiona)
10:30-11:15
ira. 24

Hitzaldia

Diskurtso kulturalak eta identitate-atxikimenduaren eraikuntza sinbolikoa

Rahera Cowie
(Te reo maoria, Aotearoakoa / Canterburyko Unibertsitatea)
11:45-12:30
ira. 24

Hitzaldia

Hizkuntza, identitatea eta ezagutza komunitarioa etorkizuneko kontakizun berritzaileetan

Paolina Vercoutere Quinche (Ecuadorreko Kichwa / Warmy Ibambura)
12:30-13:00
ira. 24

Hitzaldia

Aniztasuna, iraunkortasuna eta balio ekologikoak hizkuntzak biziberritzeko kontakizunetan

Elias Caurey (Boliviako guarania / ORE. Organización de Apoyo Legal y Social; y, CEP Arakuaiyapo)
13:00-13:30
ira. 24

Hitzaldia

Euskal Herriaren ikuspegia diagnostikoaren aurrean: gizarte mugimenduetatik zenbait ekarpen

1. Onintza Olaizola Aristi (euskal hiztun-komunitatea / Taupa mugimendua) / 2. Jasone Mendizabal Altuna (euskal hiztun-komunitatea / Taupa mugimendua)
14:30-15:00
ira. 24

Hitzaldia

Harremanen unibertsoa: hizkuntza minorizatuak eta indigenak justizia sozialerako eta ongizaterako tresna gisa

Justyna Olko
(Varsoviako Unibertsitatea)
15:00-15:30
ira. 24

Hitzaldia

Hizkuntzaren balio pragmatikoa. Diskurtso pragmatikoaren arriskuak: birsortzea eta folklorizazioa.

Toroga Breda
(Khoikhoi komunitate indígena/ Munanai)
15:30-17:00
ira. 24

Proiekzioa eta solasaldia

Aldibereko programazioa:
Hizkuntzak biziberritzeko narratibak berritzen Yukatango penintsulan

Yazmín Yadira Novelo Montejo (Yukatango maia / U Péekbal Waye’)
15:30-17:00
ira. 24

Mahai-ingurua

Aldibereko programazioa
Nortasuna, kultura eta memoriari buruzko kontakizunak

Moderatzailea: Jasone Mendizabal Altuna (Taupa Mugimendua) /1.Asya Zayzaoui (Rifeko Amazigh komunitatea / Mondragon Unibertsitatea)/ 2.Talent Mudenda (Tonga / Zimbabwe Indigenous Languages Revitalisation Project / Midlands State University National Language Institute)/ 3. Maria Auxiliadora Izquierdo Perez (IKU / Seykun-eko Arhuaco Herri Indigenaren Komunitatea Kolobia, Mikelazulo Kultur Elkartea)
15:30-17:00
ira. 24

Mahai-ingurua

Aldibereko programazioa
Komunitatearen iraunkortasuna bermatuko duen ikuspegi ekologiko eta linguistikoa

Moderatzailea: Miren Otxotorena Aranguren (Soziolinguistika Klusterra)/ 1.Kekoa Lloyd Harman ( Hawaiiko hizkuntza komunitatea / Universitu of Hawai’i al Hilo) 2.Kseniia Bolshakova (Dolgan komunitatea / Indigenous Resilience GGKE)
15:30-17:00
ira. 24

Solasaldi dantzatua

Aldibereko programazioa
Dantza komunitarioa, XXI. mendean gure hizkuntzetan bizitzeko giltza: Iruñetik Mundura

1.Aritz Ibañez Lusarreta (euskal hiztun-komunitatea/ Duguna – Iruñeko dantzariak) Musikaria: Mixel Etxekopar

Irailak 25 Irun

09:00-09:30
ira. 25

Hitzaldia

Hizkuntzak erresistentzian: Agentzia, komunitate-aktibazioa eta etorkizuneko narrazioak hizkuntza-biziberritzerako

Tahir Baykuşak
(kurdua, Diyarbakır Hiriko Udala)
09:30-10:00
ira. 25

Hitzaldia

Hizkuntza eskubideak eta justizia soziala

10:00-10:30
ira. 25

Hitzaldia

Ahotsa eta justizia: hizkuntzak biziberritzeko borroka sozialak eta agentziarako jauzia

Clayton Cruse
(Adnyamathanha / IDIL Australia)
10:30-11:00
ira. 25

Hitzaldia

Narrazioak eta komunitatearen ahalduntzea: ahots propioaren bitartez agentzia kolektiboa eraikitzen

Lorna Wanosts’a 7 Williams (Lil’wat Nation / Victoriako Unibertsitatea)
11:00-11:30
ira. 25

Hitzaldia

Diskurtso kulturalak eta identitate-atxikimenduaren eraikuntza sinbolikoa

Ganesh Devy (The People’s Linguistic Survey of India)
12:15-13:45
ira. 25

Mahai-ingurua

Posible al da hizkuntza- eta kultura-biziberritze komunitate desberdinen artean mundu mailako narratiba edo iruditeria partekatu bat artikulatzea?

Moderatzailea: Nerea Uriarte Goitia (Garabide) 1.Michel DeGraff (Haitiko Kreolera / Platfòm MIT-Ayiti) 2.Mustapha El Adak (Rifeko Amazigh komunitatea/ Oujdako Unibertsitatea)
14:45-15:30
ira. 25

Hitzaldia

Hizkuntza biziberritzen ari diren nazioarteko komunitateen sarea. Zergatik eta zertarako?

1.Urtzi Urrutikoetxea Vacas (euskal hiztun-komunitatea / Garabide) / 2.Jon Sarasua Maritxalar (euskal hiztun-komunitatea / Garabide)
15:30-17:00
ira. 25

Proiekzioa eta solasaldia

Aldibereko programazioa
Mai da bai dokumentala: Zapalkuntzatik agentziara, Maputxeak etorkizuna marrazten.

Sergio Andres Marinao Nahuelpan (Mapuche zugun / Mapuzugun ñi Choyün eta Mapuzuguletuaiñ)
15:30-17:00
ira. 25

Eztabaida parte-hartzailea

Aldibereko programazioa
Hizkuntza eskubideak eta justizia soziala: etorkizuneko kontakizunetarako gakoak

Moderatzailea: Imanol Larrea Mendizabal (Soziolinguistika Klusterra) / 1. Jelisava Dobovsek Sethn (Japoniako hizkuntza minorizatua / Linguapax Asia) / 3.Zurbair Torwali (Torwali komunitatea / Idara Baraye Taleem wa Taraqi IBT)
15:30-17:00
ira. 25

Eztabaida parte-hartzailea

Aldibereko programazioa
Teknologiaren eta adimen artifizialaren ekarpenak hizkuntzen biziberritze prozesuetan

15:30-17:00
ira. 25

Esperientzien partekatzea

Aldibereko programazioa
Etorkizuneko kontakizunak lantzea helburu duten zenbait esperientzia eta praktika

Monica Pereña Perez
(katalana, Linguapax Internacional)

Ficoba – Irun

Irailak 24 eta 25

Irailak 26 – Hendaia

Hendaia

Irailak 26

Eskaintza kulturala

Irailak 24 eta 25

Egitaraua aurrerago egingo da publiko.

10:15-10:30

Jokaldi umoristikoa

18:00etatik aurrera

Eskaintza artistiko-kulturala (Hendaia)

Ekintza hauetarako ez da izena eman beharrik

Hendaia

Borderline fabrika

izena eman

Zatoz kongresura!

Hizlariak

Gure gonbidatuak

Kongresuko parte-hartzaileentzako informazio praktikoa

Eskerrik asko gure kongresuan parte hartzeagatik. Orrialde honetan kongresuko egoitzei, bidaiari, ostatuari eta mugikortasunari buruzko informazio erabilgarria aurkituko duzu.

Kokapena

Kongresua Euskal Herrian izango da. Euskal Herria Europako hego-mendebaldean kokatzen da, Pirinioen mendebaldean eta Kantauri itsasoaren ekialdean.

Honako muga geografikoak ditu:

  • Iparraldean: Kantauri itsasoa
  • Ekialdean: Pirinioak eta Okzitania (Bearn)
  • Mendebaldean: Kantabria eta Gaztela
  • Hegoaldean: Ebro ibaia eta Errioxa

Euskal Herria zazpi lurraldek osatzen dute:

  • Hegoaldean: Bizkaia, Gipuzkoa, Araba eta Nafarroa
  • Iparraldean: Lapurdi, Nafarroa Beherea eta Zuberoa

Euskal Herriko jatorrizko hizkuntza euskara da, gaur egun biziberritze prozesuan dagoen hizkuntza gutxitua. Lurraldean gaztelaniarekin batera bizi da Hego Euskal Herrian, eta frantsesarekin Ipar Euskal Herrian.

OHARRA: Bilbo–Irun/Hendaia arteko desplazamendua kudeatzeko laguntza behar baduzu, jar zaitez antolatzaileekin harremanetan, garraioa antolatzen eta kudeatzen lagun diezazuten.

Irailak 23 – Euskalduna Jauregia (BILBO)

Abandoibarra etorbidea, 4, Abando, 48011 Bilbao, Bizkaia
Harrera ekitaldia egingo dugu bertan.
Webgunea: https://www.euskalduna.eus/eu/
Kokapena: https://maps.app.goo.gl/6n8vc56xsdV5Ne1V6

Irailak 24 eta 25 – FICOBA (IRUN)

Iparralde Hiribidea 43, Irun
Bertan garatuko da Kongresuaren muina.
Webgunea: https://www.ficoba.org/eu/
Kokapena: https://maps.app.goo.gl/d8w3ZJhHCejrBJuc6

Irailak 24, 25 eta 26 – Borderline Fabrika (HENDAIA)

64 Bd du Général de Gaulle, 64700 Hendaye, Frantzia

24 eta 25eko arratsalde-iluntzeetan kultur jarduerak eta topaketa-programa antolatuko dira Borderline Fabrikan.
Kongresuaren amaiera-ekitaldia 26an egingo da.

Webgunea: https://borderlinefabrika.weebly.com/borderlinefabrika.html
Kokapena: https://maps.app.goo.gl/KCJdXSyPic9ySeED8

Kongresua antolatzen laguntzeko Nazioarteko Aholkularitza Batzordea osatu dugu. Hauek dira batzordea osatu duten kideak

  • Albert Badosa Roldós, katalana, Grup de Lingüistes per la Diversitat (GLiDi-UB)
  • Alexandra Philbin, irlandarra, Endangered Languages Project
  • Aliana Parker, First Peoples’ Cultural Council
  • Amanda Holmes, Mohawk hizkuntza komunitatea, Endangered Languages Project
  • Anna Belew, Endangered Languages Project
  • Danika Vickers, Haíɫzaqvḷa hizkuntza komunitatea, Endangered Languages Project
  • Elvis Bolivar Túquerres Ichau, Ekuadorreko Kichwa Karankia, Organización Asociación  Kichwakamak Sisariy
  • Ernst Djeride Jean-Baptiste, Haitiko kreolera, MIT-Haití iniziatiba
  • Igor Xoyón Díaz, kaqchikela, Red de Escuelas Kaqchikeles: Ruk’u’x Qatinamït
  • Ihitz Iriart Casenave, euskara, kantaria, dantzaria eta kultur eragilea
  • Iñaki Sagardoy Leuza, euskara, Nafarroako Unibertsitate Publikoa
  • Kekoa Harman, Hawaiera, University of Hawaiʻi at Hilo
  • Mirjam Vellinga, Frysk, Afûk organisation
  • Monica Pereña Perez, katalana, Associació Linguapax Internacional
  • Mustapha El Adak, amazigh komunitatea, Investigador universitario/Universidad de Oujda
  • Paula Kasares Corrales, euskara, soziolinguista
  • Pius Akumbu, Babanki hizkuntza komunitatea, Endangered Languages Project / CNRS-LLACAN
  • Rahera Cowie, Ngāi Tahu, Ngāpuhi eta Ngāti Kahu tribuetako maoria, University of Canterbury
  • Miriam Viviana González Garzón, Nasa herriko kolaboratzailea, Plan de Vida Proyecto Nasa eta Garabide
  • Yasnaya Elena Aguilar, mixea, Colectivo Mixe
  • Yazmin Novelo, Yukatango maia, Endangered Languages Project / U péekbal waye’
  • Yulha Lhawa, Khroskyabs hizkuntza komunitatea, Endangered Languages Project